Bir oda büyülüğündeki ilk bilgisayardan nerdeyse tüm Dünya’yı saran “genel ağ”a (internet) bilgisayarların hayatımızdaki yolcuğunda biz ilk sırayı mutfak kısmına verdik.Mutfakta ömcelik ise imece ürünlerin!
Bilgisayar yazılımları iki farklı şekilde dağıtılabilir. Bu dağıtımlardan birincisi; “Kaynak Kodları”dır. Bu dağıtım şekli daha çok programlama bilgisi olanlara yöneliktir. Bu kodlar, programın temelini oluşturan komutları içerirler ve bu kodlara erişebilen herkes, gerekli programlama bilgisine sahip ise bunları geliştirip diğer programcı ve kullanıcılarla paylaşabilirler.
İkinci dağıtım şekli ise; çalıştırılabilir uygulamalardır. Bu dağıtımlar doğrudan, bize, son kullanıcılara yöneliktir. Günlük hayatta kullandığımız bir çok program bu ikinici sınıftadırlar.

İnternetin yaygınlaşması ve uygulamaların kullanımlarının kolaylaşması ile birlikte, başlangıçta endüstri tesislerinde ve işyerlerinde kullanılan bilgisayarlar evlerimize girdi ve artık yaşamımızın bir parçası oldu. Ülkemizde bu süreç o kadar hızlı gerçekleşti ki, kampanyalar ve reklamlar, potansiyel kullanıcılar üzerine yönelen sürekli bir bombardıman etkisi yarattı ve sonucunda bilgisayar ve internet dünyası içerisine bir anda girdik ama bu süreci pek sorgula(ya)madık. Mesela, giyim konusu ele aldığımızda, öncelik üzerimizi örtecek bizi sıcak tutacak bir şeyler bulmak ve hemen üzerimize geçirmektir. Ama artık giyinik ve rahat bir hale geldiğimizde, üzerimizdekilerin rengini, bizi soğuktan/sıcaktan koruyup koruyamadığını, neleri simgelediğini sorgulamaya başlarız ve yeni bir giyim tarzı oluştururuz. Ülkemiz hızla bilgisayar dünyasına girdi ve ilk etapta ihtiyacı olanları aldı. Artık biraz sorgulama vakti. “Acaba kullandığımız yazılımlar yeterince güvenli mi? Biz çalışırken arkada neler oluyor? Kullandığımız kişisel bilgilerimiz yeterince güvende mi? Kullandığımız yazılımlar yeterince ekonomik mi?” gibi soruları sormanın vaktidir diye düşünüyoruz.

Bu soruları sorduğunuz zaman en azından ekonomik olma konusunda rahatsızlık duyacağınız konular olduğunu fark edeceksiniz. İşte bu noktada, 1980′den bu yana tüm dünyada çığ gibi büyüyen ve kendisini izleyenleri büyüyen bir proje var: “Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar”. Bu yazılımları dünyanın her yerindeki yüzlerce programcı “imece” usulü programlıyor, deniyor, hatalarını düzeltiyor ve ücretsiz olarak kullanıma sunuyorlar. Bu bir çeşit yazılım üretme biçimidir ve yeni işlem modelleri sunmaktır. Dünyanın her tarafından bilişim uzmanlarınca imece yöntemi ile endüstri standartlarında geliştirilen açık kaynak kod yazılımları, insanlığın ortak malıdır. Bu yazılımlar diğer yazılımların uygulanabildiği her yerde uygulanabilirler: Cep telefonları, süper bilgisayarlar, sunucular, ev bilgisayarları …

Neden Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar?

Çünkü, açıktır. Belirli bir bilgiye sahip olan herkes bu donanımların temelini, kodlarını, işleyişini inceleyebilir ve bunlara müdahale edebilir.

Çünkü, güvenlidir. Kodlara ulaşabilmeniz yanında, bu programlar internet ortamında yüzlerce programcının gözü önündedir ve bu sayede bir çok kontrolden geçer.

Çünkü, tasarruf sağlar, gönüllü geliştiriciler tarafından kullanıma sunulur ve birçoğu ücretsizdir.

Çünkü, rahat geliştirilebilirler, kodlara müdahale etmek kolaydır ve üzerinde istediğiniz gibi oynama yapabilme olanağını size tanır. Uygulamalara istediğiniz gibi ekleme-çıkarma yapabilirsiniz.

Bunlar ve bunlar gibi bir çok sebepten artık bir çok ülke de açık kaynak kodlu yazılımlar kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle güvenlik, tasarruf ve geliştirilebilirlik sağlaması gibi etkenler açık kaynaklı yazılımların tercih edilmesinde önemli pay sahibidirler. Almanya, İspanya, Meksika, Brezilya, Çin, Kore, Hindistan gibi ülkeler, kamu kurumlarında açık kaynak kodlu yazılımlar kullanmaya başlamışlardır. Son olarak Norveç de kamu bilgisayarlarında açık kaynaklı yazılımları tercih edeceğini duyurdu. Bunun yukarıda saydığımız bir çok etkenin yanında ülkenin dışa bağımlılığını da azaltacağını düşünen Norveç, açık kaynaklı yazılımları öncelikle savunma teknolojilerinde kullanacağını duyurdu. Ayrıca, ülkemizde de bu konuda çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle üniversiteler ve bazı kamu kuruluşları açık kaynaklı yazılımları kullanmaya başladı.

Ev ve Küçük İşletmelerde Açık Kaynaklı Yazılımlar

Eğer uzun süredir bilgisayar kullanıyorsanız ya da bilişim dünyasında gündemi takip ediyorsanız şunu fark etmişsinizdir: özellikle yazılım alanında tekelleşme sürekli artıyor. Artık öyle bir noktaya gelmek üzereyiz ki; belirli bir bilinç seviyesine ulaşmamış bilgisayar kullanıcıları işletim sistemi denildiğinde Windows’tan, ofis uygulamaları denildiğinde Microsoft Office’ten, tarayıcı denildiğinde de İnternet Explorer’dan başkasını düşünemez oldular. Elbette bilgisayarın kullanım amacına göre bu liste daha da uzatılabilir. Bu örneklerden de anlayacağımız gibi bazı firmalar, biz kullanıcılar üzerinde bir egemenlik kurmakta ve bizi seçeneksiz bırakmaya çalışmaktadır. Açık kaynaklı yazılımlar ve bu yazılımları programlayanlar da bize farklı seçenekler sunarak, en işlevsel, en ekonomik ve en kolay olanı seçme olanağını sunuyorlar. Şimdi ev ya da küçük işletmelerde işlerimizi rahatça görebileceğimiz birkaç uygulamayı inceleyelim. Fakat bu incelemeye geçmeden önce şunu belirtmek gerekir ki; bu yazılımlar şu an piyasa da yaygın olan muadillerinin işlerinin aynısı yapmak üzere programlanmamışlardır. Evet, bir çoğunda bir seçenek olma amacı vardır ama bu uygulamaları incelerken hepsinin ayrı ve yeni birer program olduğunu ve ayrı işlevleri olduğunu unutmamak gerekir.

Linux: Linux, Linus Trovards isimli bir programcı tarafından 1991 yılında geliştirilmeye başlanan ve açık kaynak kodlu olduğu için çeşitli platformlarda hala geliştirilmekte olan bir işletim sistemidir.Debian, Fedora, Gentoo, Mandriva, Pardus, Turkix, Gelecek Linux, Armador OS 2006, Red Hat, Slackware, SuSE, Ubuntu, Fedora şu anda yaygın olarak kullanılan Linux dağıtımlarından bir kaçıdır. Bu dağıtımları ücretsiz olarak internetten bilgisayarınıza indirebilir ve kurabilirsiniz. Linux açık kaynaklı bir yazılım olmasına rağmen, elbette yazılım sürecinde bir çok masrafı olmaktadır. Bu masraflar da bir çok destekçi kuruluş tarafından ve bağışlarla karşılanmaktadır. Bu süreç diğer bütün açık kaynaklı yazılımlarda geçerlidir. Örneğin, Linux’un gelişimi için Google, NASA, IBM, HP, Boeing, HSBC, SonyEricsson, Nokia, Siemens, BenQ, Samsung, General Motors, Hyundai, Oracle, Tübitak gibi bir çok kurum hem bu yazılımları kullanarak hem de maddi anlamda destek olarak Linux’a katkıda bulunmaktadırlar. Daha ayrıntılı bilgi için: www.linux.org.tr, www.linux.org, www.gnu.org.

OpenOffice.org: OpenOffice de bir ofis uygulamaları programıdır. OpenOffice içerisinde kelime işlemcisi, hesap tablosu, sunu, vektörel çizim, ve veritabanı programları mevcuttur. Sun Microsystems’ın StarOffice isimli ofis uygulamalarının paylaşılan kodlarından yararlanılarak oluşturulmuş bir programlar topluluğudur. Yüzlerce lira ile satın alınabilecek diğer ofis yazılımlarının yaptığı bir çok şeyi yapabilmektedir. Evvelce de belirttiğimiz gibi bu uygulama da ayrı bir uygulamadır ve diğer ofis yazılımları ile karşılaştırıldığında bir çok da artısı vardır. Üstelik, ücretsiz olarak dağıtılmaktadır. Ayrıca Unix, Mac OS X tabanlı işletim sistemlerini desteklemektedir. Microsoft Windows üzerinde de kolaylıkla çalışabilir. (www.openoffice.org.tr)

Gozilla Firefox: Firefox son zamanlarda kullanıcı sayısı hızla artan bir web tarayıcısıdır. Özellikle, RSS okuma, sık kullanılan sayfaları düzenleme, kolayca kişiselleştirilebilme açısından tercih edilmektedir. Barındırdığı bir çok tema desteği, çerez yönetimi, kendiliğinden açılan (pop-up) pencereleri engelleme, sekmeli (tab) tarama özellikleri de onu diğer tarayıcılardan ayırmaktadır. Üstelik bunların yanında internet sayfasından daha bir çok eklentiyi kolayca yükleyebilirsiniz. Firefox da bir çok işletim sistemi üzerinde çalışabilmektedir. (www.getfirefox.com) GIMP: Gimp, bir piksel tabanlı görüntü işleme uygulamasıdır. Linux, Mac, Windows’ta çalıştırabilirsiniz. Görüntüleri işlemde, grafik oluşturmada, yüksek çözünürlüklü çalışmalarda kolaylıkla kullanabilirsiniz. Bu programın da kullanıcı sayısı hızla artmaktadır. Bunun en önemli sebebi bin liradan daha fazla değeri olan muadillerinin yanında ücretsiz olmasıdır. (www.gimp.org)

Şüphe yok ki bu liste daha da uzayabilir, bizim burada bir çırpıda anlattıklarımız günlük kulllanımda haşır neşir olduğumuz yazılımların ilk akla gelen ve tercih edilen seçenekleri. Rahat geliştirilebilir, bir çoğu ücretsiz ve daha güvenli olan açık kaynak kodlu yazılımlar hızla büyüyen bu yeni alemde bizlere ortak üretimlerde bulunduğumuz vakit iyiye pek ala ulaşabileceğimizi de göstermektedirler.